EHB Academy • BV & Holding • Les 17

Jaarrekening en vennootschapsbelasting

Van commerciële jaarrekening naar fiscale winst en een sluitende VPB-aangifte

Niveau: Verdieping Leestijd: ±45 minuten Versie: 2026

Niveau: Verdieping	Leestijd: ±45 minuten	Versie: 2026

1. Wat leert u in deze les?

De jaarrekening en de aangifte vennootschapsbelasting zijn nauw met elkaar verbonden, maar ze zijn niet hetzelfde. De jaarrekening beschrijft de commerciële financiële positie en het resultaat van de BV. Voor de VPB wordt dat commerciële resultaat vervolgens aangepast aan fiscale regels.

In deze les volgt u de volledige keten: administratie → commerciële jaarrekening → fiscale correcties → belastbare winst → verschuldigde vennootschapsbelasting → aansluiting met de balans en de aangifte.

EHB kernregel

Begin bij een sluitende commerciële administratie. Maak daarna de fiscale brug. Pas fiscale correcties niet stilzwijgend in de commerciële boekhouding toe als het in werkelijkheid aangiftecorrecties zijn.

2. Drie uitkomsten die u uit elkaar moet houden

Begrip	Betekenis
Commercieel resultaat	Resultaat volgens de commerciële jaarrekening vóór fiscale correcties.
Fiscale winst	Commercieel resultaat na toepassing van fiscale winstregels en correcties.
Belastbaar bedrag	Fiscale winst na eventuele verrekening van daarvoor in aanmerking komende verliezen en overige fiscale stappen.

De vennootschapsbelasting wordt berekend over het belastbare bedrag. Daardoor kan de belastinggrondslag afwijken van de winst die in de commerciële winst-en-verliesrekening staat.

3. De commerciële jaarrekening als vertrekpunt

Een BV sluit het boekjaar af met ten minste een balans en winst-en-verliesrekening. Voor de interne jaarrekening zijn daarnaast toelichtingen en specificaties van grootboekrekeningen belangrijk. De administratie moet aansluiten op bank, debiteuren, crediteuren, btw, loonheffingen, leningen, rekening-courant, vaste activa en eigen vermogen.

Voor een Holding BV komen daar typisch de deelneming, intercompany-vorderingen en -schulden, managementfee, dividendstromen en eventueel leningen aan de Werk BV bij.

4. Eerst de balans, daarna het resultaat

Een betrouwbare jaarafsluiting begint met de balans. Controleer of elke balanspost bestaat, juist is gewaardeerd en met een onderliggende specificatie kan worden onderbouwd. Pas daarna is het resultaat voldoende betrouwbaar om de fiscale berekening te maken.

Balanspost	Praktische controle
Bank	Aansluiting met bankafschriften per balansdatum
Debiteuren	Openstaande posten, dubieuze vorderingen en creditnota’s
Crediteuren	Openstaande posten en nog te ontvangen facturen
Belastingen	Btw, loonheffingen en VPB aansluiten op aangiften/aanslagen
Vaste activa	Aanschafwaarde, afschrijving, desinvesteringen
Intercompany	Spiegelrekening bij de andere groeps-BV
Eigen vermogen	Beginstand + resultaat + stortingen - uitkeringen

5. De fiscale brug: van commercieel naar fiscaal

De Belastingdienst beschrijft de fiscale winst als de commerciële winst waarop fiscale regels worden toegepast. Verschillen kunnen onder meer ontstaan door waardering van balansposten, toerekening van kosten aan jaren en specifieke regelingen in de vennootschapsbelasting.

Stap	Voorbeeld
Commerciële winst vóór belasting	€ 180.000
Bij: niet-aftrekbare kosten	€ 5.000
Af: investeringsaftrek	€ 10.000
Af: vrijgesteld deelnemingsresultaat	€ 40.000
Fiscale winst vóór verliesverrekening	€ 135.000

Let op

Dit is een didactisch voorbeeld. Of een concrete post aftrekbaar, vrijgesteld of anders gewaardeerd is, hangt af van de fiscale feiten en voorwaarden.

6. Permanente en tijdelijke verschillen

Een permanent verschil keert later niet terug. Denk bijvoorbeeld aan een commercieel verwerkt resultaat dat fiscaal onder de deelnemingsvrijstelling valt. Een tijdelijk verschil verschuift winst tussen jaren, bijvoorbeeld doordat commerciële en fiscale waardering of afschrijving op een bepaald moment uiteenlopen.

Dit onderscheid helpt verklaren waarom commerciële belastinglast, fiscale aangifte en balanspositie niet altijd exact dezelfde route volgen.

7. De deelnemingsvrijstelling in de VPB-aangifte

Bij een kwalificerende deelneming blijven voordelen en verliezen uit die deelneming in het algemeen buiten de belastbare winst. Dit voorkomt dat winst van een dochter die al bij die dochter is belast nogmaals bij de moeder wordt belast.

Sluit aan op Les 09: als Holding BV het resultaat van Werk BV commercieel volgens de resultaatmethode verwerkt, wordt het kwalificerende deelnemingsresultaat fiscaal geëlimineerd. Een latere dividenduitkering verlaagt in die methode de boekwaarde van de deelneming en vormt niet nogmaals resultaat.

Holding BV - commerciële boeking	Bedrag
Debet Deelneming Werk BV	€ 80.000
Credit Resultaat deelneming	€ 80.000

In de fiscale winstberekening wordt het kwalificerende deelnemingsresultaat van € 80.000 vervolgens buiten de belastbare winst gehouden.

8. Managementfee: resultaat in beide BV’s

Zonder VPB-fiscale eenheid verwerkt Holding BV een zakelijke managementfee als opbrengst en Werk BV als kostenpost. De fee beïnvloedt dus de afzonderlijke commerciële én fiscale resultaten, voor zover de vergoeding zakelijk is en fiscaal wordt geaccepteerd.

Op groepsniveau valt de interne fee bij consolidatie weg, maar voor de afzonderlijke VPB-aangiften blijft de verdeling van resultaat tussen de BV’s relevant.

9. Intercompany-leningen en rente

Rente op een zakelijke intercompany-lening wordt in beginsel als rentebate bij de ene BV en rentelast bij de andere BV verwerkt. Voor de fiscale aangifte moet worden beoordeeld of voorwaarden en rente zakelijk zijn en of specifieke renteaftrekbeperkingen van toepassing zijn.

Boek daarom niet alleen de rente, maar bewaar ook leningsovereenkomst, looptijd, aflossingsschema, rentegrondslag en eventuele zekerheden in het dossier.

10. Investeringen, afschrijvingen en investeringsaftrek

Commerciële afschrijving en fiscale afschrijving kunnen uiteenlopen. Daarnaast kan een investering onder voorwaarden recht geven op KIA, EIA of MIA. Een investeringsaftrek is geen commerciële kostenboeking op het bedrijfsmiddel, maar een fiscale aftrekpost in de winstberekening.

Voor de KIA gelden in 2026 eigen grenzen en voorwaarden. Controleer daarom bij de jaarafsluiting de investeringsstaat, ingebruikname, eventuele desinvesteringen en de fiscale kwalificatie per bedrijfsmiddel.

11. Niet-aftrekbare of beperkt aftrekbare posten

Niet iedere commerciële kostenpost verlaagt automatisch de fiscale winst. Maak daarom bij de jaarafsluiting een aparte specificatie van posten waarvoor fiscale aftrek ontbreekt of beperkt kan zijn. Zo blijft zichtbaar waarom de fiscale winst hoger kan zijn dan het commerciële resultaat.

Werkmethode

Gebruik een vaste fiscale correctiestaat. Noteer per correctie: commerciële boeking, fiscaal standpunt, bedrag, aangifterubriek en dossierstuk.

12. Verliesverrekening hoort in de fiscale berekening

Een fiscaal verlies uit een ander jaar is geen commerciële kostenpost van het huidige jaar. Verliesverrekening vindt plaats in de fiscale berekening. Daardoor kan de fiscale winst positief zijn terwijl het belastbare bedrag na verliesverrekening lager uitkomt.

Houd daarom een aparte fiscale verliesstaat bij en sluit deze jaarlijks aan op de definitieve aanslagen van de Belastingdienst.

13. VPB-tarieven 2026

Voor 2026 bedraagt het vennootschapsbelastingtarief 19% over het belastbare bedrag tot en met € 200.000 en 25,8% over het meerdere boven € 200.000.

Belastbaar bedrag 2026	Tarief
Tot en met € 200.000	19,0%
Boven € 200.000	25,8%

14. Rekenvoorbeeld VPB 2026

Stel dat de fiscale winst na correcties € 260.000 bedraagt en er in dit vereenvoudigde voorbeeld geen verliesverrekening of andere grondslagcorrecties meer zijn. Het belastbare bedrag is dan € 260.000.

Berekening	VPB
€ 200.000 × 19%	€ 38.000
€ 60.000 × 25,8%	€ 15.480
Totaal verschuldigde VPB	€ 53.480

Het resultaat na belasting bedraagt in dit vereenvoudigde voorbeeld € 206.520 als de commerciële winst vóór belasting eveneens € 260.000 zou zijn en er geen verschillen tussen commerciële en fiscale belastinglast spelen.

15. De VPB-boeking in de jaarrekening

De verschuldigde vennootschapsbelasting over het boekjaar wordt commercieel als belastinglast verwerkt en als schuld op de balans opgenomen, rekening houdend met reeds betaalde voorlopige aanslagen.

Journaalpost	Bedrag
Debet Vennootschapsbelasting / belastinglast	€ 53.480
Credit Te betalen vennootschapsbelasting	€ 53.480

Is gedurende het jaar al € 40.000 via voorlopige aanslagen betaald, dan moet die betaling afzonderlijk zijn verwerkt. Per saldo resteert in dit voorbeeld € 13.480 te betalen, mits er geen andere verrekeningen zijn.

16. Voorlopige aanslag versus definitieve belastinglast

Een voorlopige aanslag is een vooruitbetaling op de verwachte VPB en bepaalt niet zelfstandig de uiteindelijke belastinglast. Bij de jaarafsluiting berekent u de belasting op basis van de uiteindelijke fiscale positie en sluit u betaalde of te betalen bedragen daarop aan.

Een afwijking tussen voorlopige aanslag en jaarberekening is daarom normaal als de winstprognose gedurende het jaar is veranderd.

17. Aangifte vennootschapsbelasting: de keten moet sluiten

De VPB-aangifte moet herleidbaar zijn naar de jaarrekening en de fiscale correctiestaat. Een reviewer moet vanuit het commerciële resultaat kunnen volgen welke correcties leiden tot de fiscale winst en vervolgens tot het belastbare bedrag en de berekende belasting.

Controlepunt	Vraag
Resultaat	Sluit het commerciële resultaat aan op de jaarrekening?
Correcties	Zijn alle fiscale correcties gespecificeerd?
Deelneming	Is vrijgesteld resultaat correct geëlimineerd?
Verliezen	Sluit verliesverrekening aan op fiscale beschikkingen/aanslagen?
Belasting	Sluit de VPB-last aan op schuld/vordering en voorlopige aanslagen?

18. Aangiftetermijn VPB

Is het boekjaar gelijk aan het kalenderjaar, dan moet de VPB-aangifte volgens de Belastingdienst vóór 1 juni van het volgende kalenderjaar worden ingediend. Bij een gebroken boekjaar geldt in beginsel een termijn van vijf maanden na afloop van het boekjaar. Uitstel kan onder voorwaarden worden aangevraagd.

19. Jaarrekening opmaken, vaststellen en deponeren

Voor een BV staan de commerciële jaarrekening en de VPB-aangifte naast de publicatieplicht. De KVK vermeldt dat het bestuur de jaarrekening in beginsel binnen vijf maanden na het einde van het boekjaar opmaakt. Bij bijzondere omstandigheden kunnen aandeelhouders maximaal vijf maanden uitstel geven. Na vaststelling moet de jaarrekening binnen acht dagen worden gedeponeerd en in alle gevallen geldt een uiterste deponering binnen twaalf maanden na afloop van het boekjaar.

Zijn alle aandeelhouders tevens bestuurder, dan kan de vaststelling onder voorwaarden direct samenhangen met ondertekening. Controleer daarom altijd de concrete statuten en situatie van de BV.

20. Publicatiestukken zijn niet hetzelfde als de interne jaarrekening

De jaarrekening die intern voor ondernemer, financier, adviseur en fiscus wordt gebruikt kan uitgebreider zijn dan wat bij KVK openbaar wordt gedeponeerd. Wat moet worden gedeponeerd hangt onder meer af van de bedrijfsklasse.

Bewaar daarom onderscheid tussen interne jaarrekening, vastgestelde jaarrekening, publicatiestukken en fiscale aangifte. Het zijn verwante documenten, maar ze hebben niet dezelfde functie.

21. Holding en Werk BV zonder VPB-fiscale eenheid

Zonder fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting heeft iedere BV in beginsel haar eigen fiscale winstberekening en VPB-aangifte. De Holding verwerkt haar eigen kosten, managementfee, rente en deelnemingsresultaat; de Werk BV verwerkt haar eigen ondernemingsresultaat, managementfee-kosten en intercompany-rente.

De deelnemingsvrijstelling voorkomt vervolgens in de Holding dubbele heffing over kwalificerende deelnemingsvoordelen.

22. Holding en Werk BV mét VPB-fiscale eenheid

Bij een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting worden de resultaten van de gevoegde dochtermaatschappij(en) toegerekend aan de moedermaatschappij. De dochter blijft juridisch bestaan, maar is niet meer zelfstandig aangifteplichtig voor de VPB.

Voor de fiscale eenheid gelden voorwaarden. De moeder moet onder meer minimaal 95% van aandelen, winst, vermogen en stemrechten bezitten; daarnaast gelden eisen aan rechtsvorm, boekjaar, winstbepaling en vestiging.

Belangrijk

Een VPB-fiscale eenheid is niet hetzelfde als een btw-fiscale eenheid. Beoordeel beide regelingen afzonderlijk.

23. De administratie blijft per BV noodzakelijk

Ook binnen een VPB-fiscale eenheid blijven Holding en Werk BV afzonderlijke rechtspersonen. De administratie per BV blijft nodig voor jaarrekening, aansprakelijkheid, dividendruimte, intercompany-posities, managementinformatie en eventuele toekomstige verkoop of ontvoeging.

De fiscale eenheid is dus geen reden om de boekhoudingen samen te voegen tot één ongesplitste administratie.

24. Praktijkvoorbeeld Holding + Werk BV

Werk BV behaalt vóór managementfee € 300.000 winst. Holding BV factureert € 90.000 managementfee. Werk BV houdt commercieel € 210.000 resultaat vóór VPB over. Holding BV heeft € 90.000 managementfee-opbrengst en € 50.000 eigen kosten, zodat vóór deelnemingsresultaat € 40.000 resultaat resteert.

Na berekening van VPB in Werk BV wordt het resultaat na belasting volgens de gekozen deelnemingsmethode in Holding BV verwerkt. Als de deelnemingsvrijstelling van toepassing is, wordt dat deelnemingsresultaat bij de fiscale winstberekening van Holding BV geëlimineerd. Zo blijft de volledige keten uit Les 09, 13 en 16 intact.

25. De aansluiting tussen Werk BV en Holding BV

Controleer bij de jaarafsluiting minimaal: managementfee-opbrengst versus managementfee-kosten, intercompany-vordering versus intercompany-schuld, rentebate versus rentelast, dividendbesluit versus dividendboeking en boekwaarde deelneming versus mutatiestaat.

Een verschil tussen spiegelrekeningen is geen afrondingsverschil dat u zonder onderzoek wegboekt. Zoek de ontbrekende factuur, betaling, rente, dividendboeking of memoriaalpost.

26. De mutatiestaat van de deelneming

Voor de resultaatmethode uit de eerdere Academy-lessen is een mutatiestaat essentieel. Begin met de boekwaarde op 1 januari, tel het aandeel in het resultaat bij, verwerk kapitaalstortingen en trek dividenden of kapitaalterugbetalingen af.

Mutatie deelneming	Bedrag
Boekwaarde 1 januari	€ 200.000
Aandeel resultaat Werk BV	+ € 80.000
Dividend Werk BV → Holding	- € 50.000
Boekwaarde 31 december	€ 230.000

De € 50.000 dividenduitkering is in deze methode dus geen tweede opbrengst in de winst-en-verliesrekening van Holding BV.

27. De jaarafsluitingsmap

Maak voor iedere BV een vaste digitale jaarafsluitingsmap. Neem daarin minimaal op: saldibalans, grootboek, bankaansluitingen, debiteuren/crediteuren, belastingaansluitingen, activastaat, leningsovereenkomsten, intercompany-specificaties, aandeelhoudersbesluiten, deelnemingsstaat, fiscale correctiestaat, verliesstaat en concept/definitieve aangifte.

Daardoor kan een volgende controle of aangifte vanuit het dossier worden gereconstrueerd zonder opnieuw alle boekingen te moeten uitzoeken.

28. Veelgemaakte fouten

• VPB berekenen over de commerciële winst zonder fiscale brug.

• Deelnemingsresultaat zowel commercieel verwerken als fiscaal belasten.

• Dividend na resultaatverwerking opnieuw als opbrengst boeken.

• Voorlopige aanslag rechtstreeks als definitieve belastinglast behandelen.

• Intercompany-saldi niet spiegelen tussen Holding en Werk BV.

• Fiscale correcties zonder specificatie rechtstreeks in commerciële kostenrekeningen verwerken.

• Publicatiestukken verwarren met de volledige interne jaarrekening.

• Een VPB-fiscale eenheid verwarren met een btw-fiscale eenheid.

29. EHB jaarrekening- en VPB-check

☐ Zijn alle balansrekeningen aangesloten en gespecificeerd?

☐ Is het commerciële resultaat definitief vóór de fiscale berekening?

☐ Is een fiscale correctiestaat aanwezig?

☐ Zijn deelnemingsresultaten en dividenden volgens één consistente methode verwerkt?

☐ Zijn investeringsaftrek en fiscale afschrijvingen gecontroleerd?

☐ Zijn niet-aftrekbare posten beoordeeld?

☐ Sluit de fiscale verliesstaat aan?

☐ Is de VPB tegen de juiste 2026-tarieven berekend?

☐ Zijn voorlopige aanslagen aangesloten?

☐ Sluit de VPB-aangifte terug op jaarrekening en fiscale brug?

☐ Zijn intercompany-posities tussen groeps-BV’s gelijk en tegengesteld?

☐ Zijn opmaak, vaststelling en deponering bewaakt?

30. Samenvatting – tien kernlessen

1. De commerciële jaarrekening is het vertrekpunt, niet automatisch de fiscale aangifte.

2. De fiscale winst ontstaat door fiscale regels op de commerciële cijfers toe te passen.

3. Het belastbare bedrag kan door verliesverrekening afwijken van de fiscale winst.

4. Kwalificerende deelnemingsvoordelen blijven in het algemeen buiten de belastbare winst.

5. Een dividend is bij de resultaatmethode niet opnieuw winst als het deelnemingsresultaat al is verwerkt.

6. Investeringsaftrek is een fiscale aftrekpost en geen gewone commerciële kostenboeking.

7. Voorlopige VPB is een vooruitbetaling; de jaarberekening bepaalt de uiteindelijke positie.

8. In 2026 is het VPB-tarief 19% tot en met € 200.000 en 25,8% daarboven.

9. Een VPB-fiscale eenheid verandert de aangiftepositie, maar niet de juridische zelfstandigheid van de BV’s.

10. Een goede aangifte is volledig herleidbaar van grootboek tot jaarrekening, fiscale brug en belastingberekening.

EHB Slotgedachte

Een jaarrekening vertelt wat er commercieel in de BV is gebeurd. De VPB-aangifte vertelt hoe de fiscale wet diezelfde werkelijkheid behandelt. De kwaliteit zit in de aansluiting tussen beide: iedere fiscale correctie moet verklaarbaar zijn en iedere belastingpositie moet terug te voeren zijn op de administratie.

31. Volgende les

Les 18 – Dividend uitkeren in de praktijk

In Les 18 behandelen we de praktische route van winst naar dividendbesluit en betaling: uitkeringstoets, aandeelhoudersbesluit, dividendbelasting, boekingen en de aansluiting met Holding en DGA.

32. Bronnen en actualiteitscontrole 2026

• Belastingdienst – Veranderingen vennootschapsbelasting 2026 en tarieven vennootschapsbelasting.

• Belastingdienst – Belastbaar bedrag en boekjaar: fiscale winst vanuit commerciële winst en goed koopmansgebruik.

• Belastingdienst – Deelnemingsvrijstelling.

• Belastingdienst – Fiscale eenheid vennootschapsbelasting.

• Belastingdienst – Aangifte vennootschapsbelasting doen en inleverdatum.

• KVK – Jaarrekening deponeren en uiterste termijn deponeren jaarrekening.

Controleer bij toepassing altijd de actuele wetgeving, beschikkingen, statuten en feiten van de betreffende BV. Deze Academy-les is educatief en vervangt geen dossiergericht fiscaal of juridisch advies.

Disclaimer: Deze les is educatief en algemeen van aard. Beoordeel bij concrete dossiers altijd de actuele wetgeving, statuten, overeenkomsten en fiscale feiten.